Ersan
Çolak.

Saha verimliliği ve anomali tespiti

Terminal veritabanındaki hareket ve birim kayıtlarından verimsizliği, riski ve olağan dışı durumları çıkaran ML servisi ve panosu.

Gradyan artırma

ML.NET FastTree ile bekleme süresi regresyonu ve yer değiştirme riski sınıflandırması.

Gözetimsiz anomali

RandomizedPCA yeniden kurma hatası, yüzdelik dilim kalibrasyonuyla skora çevriliyor.

Sürekli eğitim

Her gece 180 günlük pencereden yeniden eğitim; eğitim geçmişi ve model sağlığı raporu, model yoksa açılışta eğitim.

Özellik deneyi

A/B testinde alıcı geçmişi özellikleri bekleme modelinde R²’yi 0,28’den 0,38’e çıkardı.

Sıralı kurallar

Yer değiştirmeler 7 öncelikli kuralla zorunlu ya da önlenebilir diye ayrılıyor, maliyet mesafe ve ekipman süresinden hesaplanıyor.

Veri dürüstlüğü

Geride kalan okuma replikası algılanıp “şimdi” son veri anına sabitleniyor; veri kalitesi sessizce değil raporla düşüyor.

risk modeli, canlı veri

AUC 0,76

konteyner, 180 gün

~170 bin

gece eğitim süresi

~2,5 dk

Terminal hareketlerinde anomali tespiti

TOS hareket kayıtlarından bekleme, gereksiz yer değiştirme ve vinç plan sapmalarını yakalayıp alarm üreten, alarmı yerel modelle açıklayan sistem.

Üretimi yormayan ETL

Kaynak veritabanından watermark ile artımlı, 50 binlik partilerle çekim; idempotent yükleme ve veri kalitesi kontrolleri.

Segment bazlı normal

Her segmentin kendi profili: medyan ve MAD ile sağlam z-skor, çarpık dağılımlarda yüzdelik tabanlı şiddet; az örnekli segment güvenilmez işaretleniyor.

Çok değişkenli

Segment başına Isolation Forest, tek tek normal görünen ama birlikte anormal olan vakaları arıyor.

Alarm yorgunluğu

Bakım pencereleri ve tekrarlayan molalar, gece yarısını aşanlar dahil, alarmı bastırıyor; operatör geri bildirimi kaydediliyor.

Açıklayan LLM

Karar istatistikte. Yerel LLM yalnızca ilgili prosedür, benzer geçmiş olaylar ve birimin hareket geçmişiyle açıklama yazıyor.

Geriye dönük test

Altı metriğin her biri ayrı backtest betiğiyle eşiklere karşı sınanıyor.

metrik

6

ETL partisi

50 bin

prosedür belgesi

5

Kararı LLM’e bırakmayan RAG sınıflandırıcı

Destek taleplerini kategori ve alt kategoriye ayıran, tamamen şirket içinde çalışan sınıflandırıcı.

Gömme ve arama

bge-m3 gömmeleri PostgreSQL’de kalıcı, aramada bellekte kosinüs benzerliğiyle en yakın 8 komşu.

Deterministik karar

Kararı komşuların ağırlıklı oylaması veriyor; LLM karar yolunda değil, yalnızca özet ve öncelik üretiyor.

Bilinen hata modu

Gömme tabanlı RAG “bilmiyorum” diyemez; ilgisiz konular anahtar kelime engel listesiyle önden eleniyor.

etiketli geçmiş talep

21,5 bin

kosinüs komşu

top-8

dışarı çıkan veri

0

Olay kaynaklı, yapay zekâ çekirdekli platform

Terminalin bütün iş alanlarını tek çekirdekte toplayan, operasyon kararlarını modelin önerdiği modüler platform.

Event sourcing ve CQRS

Aylık bölümlenmiş tek olay tablosu ve aggregate baş tablosu; senkron ve asenkron projeksiyonlar ayrı.

Güvenilir yayın

Olay ve outbox kaydı aynı işlemde yazılıyor, NATS’e en az bir kez teslim ediliyor.

Çok kiracılık

PostgreSQL satır güvenliği; kiracı bağlamı istek başına SET LOCAL ile veriliyor.

Karar servisi

gRPC üzerinden öneri ve gerekçe. Operatör her zaman ezebiliyor, her ezme eğitim sinyali olarak saklanıyor.

Kural dili

Parametre ve iş kuralları EBNF ile tanımlı bir DSL’de, kodda değil.

Kimlik ve test

Zaman sıralı UUIDv7 kimlikler; entegrasyon testleri Testcontainers ile gerçek PostgreSQL’e karşı.

Proses tesisi için karar desteği

Kimya tesisinin kontrol sistemi verisinden enerji sapmasını yakalayıp nedenini anlatan sistem.

Tek yönlü veri

OPC UA toplayıcı DMZ’de, veri yalnızca dışarı itiliyor; kontrol ağına yazma yolu yok.

Zaman serisi

Tag verisi TimescaleDB’de; birim üretim başına doğalgaz sapması kurallarla tespit ediliyor.

Topraklama

LLM yanıtı yalnızca kaynak veriye referansla kabul ediliyor, dayanaksız cümle denetimden geçmiyor.

Otomatik mod yok

Sistem öneri üretir; uygulama kararı vardiya mühendisinde.

Birbirini denetleyen ajanlar

Satın alma taleplerinde fiyatı, tedarikçiyi ve kararı tartan yerel ajan sistemi.

Deterministik omurga

Kural tablosu ve geçmiş veriden çıkan fiyat normları kararın iskeletini kuruyor, LLM kenarda.

Ayrık roller

Çıkarıcı (çift geçiş), kaşif, doğrulayıcı, analist ve denetçi; uyuşmazlık insana düşüyor.

Konuşmayan ajanlar

Ajanlar sohbet etmiyor, veritabanı üzerinden bağlanıyor; iş akışı motoru, kuyruk ve işçiler.

İç ajan çatısı

IAgent arayüzü, sürümlü prompt deposu, rol→model yönlendirici, çağrı günlüğü, golden set koşucusu.

Kapı otomasyonu

Kamyonun kapıya gelişinden bariyerin açılmasına kadar insansız işleyen kapı sistemi: plaka okunur, işlem TOS’tan çekilir, kontroller yapılır, fiş basılır.

Veriyle yönetilen kurallar

Her işlem tipinin sonraki aşaması, tartım, ikiz ve çift yük kuralları, ağırlık sınırı ve fiş tipi kodda değil veritabanında; şerit yetenekleri kuralı ayrıca daraltıyor.

Yük kombinasyonları

Tekli, ikiz, çift ve çift+ikiz yükler ön kapıda doğrulanıyor: aynı yönde iki tip yok, en çok iki 20′ ya da tek 40′.

Donanım soyutlama

Kantar, bariyer, plaka tanıma, yazıcı ve kamera arayüz arkasında; şeritte bir özellik kapalıysa boş nesne enjekte ediliyor.

Kontrol odası

SignalR hub’ı kiosk ile kontrol odası arasında mesaj, yapılandırma bildirimi ve VoIP çağrı sinyalleşmesi taşıyor; mesaj geçmişi sınırlı bellek kuyruğunda.

Kesişen loglama

PostSharp aspect’i her iş metodunun süresini, plakayı, kioskı ve okuma sonucunu kuyruk ve arşiv tablosuna yazıyor.

İdempotent bildirim

Gümrüğe tek açık kayıt kuralı; konteyner listesi değişmediyse yeniden gönderilmiyor, takasta eski kayıt iptal edilip yeniden açılıyor.

aktif işlem kuralı

230

şerit

36

kamyon ziyareti / 30 gün

~25,8 bin

Kapı donanım köprüsü

Kiosk yazılımının kantar, bariyer, plaka tanıma, kamera ve yazıcıyla konuştuğu tek HTTP katmanı.

Ham TCP kantar

STX ile başlayıp CR ile biten 21 baytlık çerçeve ayrıştırılıyor; 100 ms yoklama, 3 sn zaman aşımı, kantar modeline göre strateji.

Modbus TCP

Bariyer ve plaka tanıma tetiği G/Ç modülünün röle bobinleriyle sürülüyor, bariyer blokajı dijital girişten okunuyor.

Belirsiz okuma

Aynı geçişte birden fazla plaka okuması varsa sonuç belirsiz sayılıp boş dönülüyor; okuma yoksa kamera tetiklenip 2 sn sonra yeniden soruluyor.

Yapılandırmayla ölçek

Kiosk kodu ve donanım tipi bir eşleme tablosuna bağlı; yeni kantar ya da kamera eklemek yalnızca JSON değişikliği.

Çok markalı kamera

Üç üreticinin anlık görüntü uçları tek arayüzde; ön ve arka hat kamerası görüntüsü kırpılarak saklanıyor.

donanım eşlemesi

133

donanım tipi

9

kantar

20

Saha araçlarında GPS izleme

Terminal araçlarındaki GPS alıcısını seri porttan okuyan, bağlantı koptuğunda veriyi yerelde biriktiren Windows servisi ve onu karşılayan API.

Seri port akışı

Arka plan servisi baytları tamponluyor, ASCII dışını temizliyor, #…$ çerçeveli mesajı regex ile yakalayıp koordinata çeviriyor.

Çevrimdışı tampon

Noktalar gömülü LiteDB’de bekliyor; 60 saniyede bir toplu gönderiliyor, iletilenler yerelden siliniyor.

Seyreltme

Haversine mesafesiyle 5 metrenin altındaki hareketler atılıyor, aynı ekipman ve koordinat tekilleştiriliyor.

Uzaktan güncelleme

Ayrı bir güncelleyici yeni sürümü sunucudan alıp açıyor, servisi durdurup yeniden başlatıyor.

Bağlantı izleme

API sağlığı sürekli yoklanıyor, kopmalar kayda geçiyor.

seyreltme eşiği

5 m

gönderim aralığı

60 sn

TOS entegrasyon katmanı

Terminal işletim sistemi Navis N4’ün dört farklı arayüzünü tek bir REST API’nin arkasına saklayan katman; kapı, mobil, faturalama ve ML servisleri buradan geçiyor.

Dört yüzey, tek API

Doğrudan veritabanı sorgusu (OrmLite), SOAP servisleri, REST universal query ve parametreli Groovy çağrıları aynı servis modelinde.

Çok terminal

Terminal başına bağlantı fabrikası, TOS sürümü ve yapılandırmadan gelen kolon eşlemesi; tek kod tabanı birden çok terminale dağıtılıyor.

Alan modülleri

Kapı, mobil, faturalama ve RoRo modülleri ayrı servis, iş ve alan katmanlarıyla.

Gömülü iş kuralları

Kapı işlemi ve vinç kontrolü sorguları; örneğin tartımı yapılmamış ihracat konteynerinin istif değişikliği engelleniyor.

Hata görünürlüğü

TOS aşama hataları istemciye anlamlı biçimde dönüyor, kritik hatalarda e-posta uyarısı gidiyor.

REST uç noktası

~320

TOS arayüzü

4

Mesaj hattı ve EDIFACT

E-posta ve dosya kanallarından gelen mesajları kurala göre dağıtan, EDIFACT mesajlarını üreten ve bölen servisler.

Hat mimarisi

Yedi Docker servisi: Email, Ftp, SFtp, DataParser, BusinessRule, Process, Transparent.

Kural eşleme

Gönderen, konu, içerik ya da dosya adı için dinamik predicate zinciri; eşleşmeyen kayıt kendi statüsüne düşüyor.

Korelasyon

Gelen, işlenen ve giden kayıtlar bir ilişki anahtarıyla zincirli; her mesajın uçtan uca izi ve statü yaşam döngüsü var.

EDIFACT üretimi

COPARN ile yükleme ve tahliye COPRAR (D:95B), segment sınıflarından sıra numarasına göre birleştiriliyor; gümrük manifestosu için CUSCAR.

Bölme ve doğrulama

Toplu COPARN dosyaları zarf ve ekipman sınırlarından tek konteynerlik mesajlara bölünüyor; e-postayla gelen XML, konteyner kontrol basamağı dahil doğrulanıp mesaja çevriliyor.

Kanal soyutlama

IMAP, Microsoft Graph, SMTP, FTP/FTPS, SFTP, SMB, SMS ve Excel durumsuz bağlayıcı API’lerin arkasında.

servis

7

kanal tipi

8

EDIFACT segment sınıfı

38

Gümrük entegrasyonu

TOS ile BİLGE gümrük sistemi arasındaki beş iş alanını taşıyan servisler.

Katman ayrımı

Her alan iki API: TOS tarafı adaptör ve süreç API’si. Gümrük modeli TOS modeline sızmıyor.

Kapsam

Ön kapı, beyanname, muayene talebi, KTF ve zamanlanmış olay bildirimi.

Ön kapı

Kayıt açma, kapama ve transfer, kantar onayı ve manuel tartım, boş araç giriş-çıkışı, antrepo akışı.

ön kapı işlemi

~30

alan

5

Tarife motoru ve SAP senkronu

Hizmet bedellerini hesaplayıp faturalayan motor ve SAP verisini raporlama veritabanına taşıyan senkron.

Kural tabanlı hesap

Ardiye, mesai, bekleme, TEU, serbest süre, tatil, KDV ve taşeron kuralları; şirket ve hat bazında fatura bölme.

Ülke eklentileri

Ülkeye özel kurallar ayrı assembly’lerde strateji olarak; çekirdeğe dokunmadan yeni ülke ekleniyor.

Kur ve ERP

TCMB kur servisi, ERP’ye fatura ve bakiye aktarımı, SignalR ile terminal çağrıları.

Atomik senkron

SAP raporları özel bir HTTP/JSON ucundan çekilip geçici tabloya yazılıyor, tek adımda takas edilip arşivleniyor.

Sayaç verisi senkronu

Birden çok elektrik dağıtım portalından saatlik tüketimi çekip kendi veritabanına işleyen servis.

İki servis

Dış portallarla konuşan istemci API veritabanına dokunmuyor; iş kuralı ve yazım ayrı serviste.

Paralel ama nazik

Portallar paralel; portal içinde semaforla eşzamanlılık sınırı ve istekler arası gecikme, portal başına ayarlı.

Geri çekilme

Sunucu hatasında üstel bekleme, hız sınırında daha uzun üstel bekleme, istemci hatasında hemen vazgeçme.

Token yönetimi

Portal başına kilitli token yenileme; 401 gelirse bir kez zorla yenileyip yeniden deneme.

Toplu upsert

Sayaç başına ayrı yazım yerine tek INSERT … unnest … ON CONFLICT; saatlik iş ~14 dakikadan ~30 saniyeye indi.

Kültür tuzağı

Türkçe kültürde büyük I dönüşümünün kolon adlarını bozması açık takma adlarla kapatıldı.

saatlik iş

~14 dk → ~30 sn

portal, paralel

6

Gerçek zamanlı ekipman izleme

Saha vinçlerinin durumunu ve iş listelerini süpervizörlere saniyelik yayınlayan sistem.

Üç katman

Veri kaynağı API’si, SignalR yayın API’si ve Vue istemci ayrı dağıtılıyor.

Yayın

İstemci başına SignalR grupları, yapılandırılabilir yoklama aralığı (~1 sn).

Yalıtım

Terminal bağlamı istek başlığıyla taşınıyor, her terminal yalnızca kendi verisini görüyor.

Komut kanalı

TOS’un XML API’si üzerinden uzaktan komut, denetim izi ve bağlantı kopma alarmı.

Gözlemlenebilirlik

Yapılandırılmış loglar log4net üzerinden Elasticsearch’e.

Ekip için ortak çatı kütüphaneleri

Servislerin hepsinin üstüne kurulduğu iç kütüphaneler.

Çapraz kesen işler

Bağımlılık enjeksiyonu, yapılandırma, önbellek, standart yanıt zarfı ve merkezi loglama tek pakette.

Kimlik

ServiceStack servisleri için Keycloak ile kimlik doğrulama.

TOS erişimi

Görünüm modelleri, bağlantı fabrikası ve XML güncelleme istemcisi tek kütüphanede; servisler TOS’u doğrudan bilmiyor.